Projecten

2015 - Grote modderkruiper

Projecten van de voorbije jaren - Herk-de-Stad

Mysterieuze modderkruipers in het Schulensbroek

Leefgebied Grote moddekruiperInrichtingswerken voor verbetering leefgebied Grote modderkruiper

Zuid-Limburg herbergt heel wat bijzondere natuur. In de 17 Zuid-Limburgse gemeenten leven, verspreid over acht Natura 2000-gebieden, een veertigtal Europees beschermde dier- en plantensoorten in meer dan 25 Europees beschermde leefgebieden. Onder het motto ‘samen sterk voor natuur en landschap’ werkt het Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren enthousiast mee aan de realisatie van het Natura 2000-netwerk. Samen met de eigenaars, gebruikers en beheerders van deze gebieden streven we naar Europese topnatuur.
De grote modderkuiper is één van die beschermde diersoorten die de nodige aandacht verdient. Deze langgerekte cilindervormige vis is in Vlaanderen zeer zeldzaam maar in het natuurgebied Het Schulensbroek werden er recent nog sporen van deze mysterieuze vis gevonden. Het natuurgebied Het Schulensbroek is als overstromingsgebied met een dicht netwerk aan sloten uitermate geschikt als leefgebied voor grote modderkuiper. Hij leeft immers in traag stromend of stilstaand, ondiep en plantenrijk water met een goede waterkwaliteit, een dikke modderlaag en veel plantenresten.
In de loop der jaren werd er in het Schulensbroek volop gezocht naar grote modderkruipers maar sinds 2000 werd de soort niet meer waargenomen met de diverse, conventionele bevissingstechnieken zoals elektrisch afvissen, het gebruik van fuiken en een handschepnet. Daarom werd in 2013 een nieuwe methode, environmental DNA-onderzoek, getest als laatste kans om deze vis te vinden. Er werden e-DNA-waterstalen genomen en tot een mengmonster vermengd om de aanwezigheid van de grote modderkruiper in het water aan te tonen zonder dat de soort zelf gevangen hoeft te worden. Met een positief resultaat: het mengmonster bevatte DNA-sporen van de grote modderkruiper hetgeen wijst op de recente aanwezigheid.
In de nazomer van 2015 werd het voorgaand onderzoek verfijnd. Op een 25-tal plaatsen verspreid in het Schulensbroek werd hiervoor een eDNA waterstaal genomen. De eDNA stalen van 2013 waren, doordat ze uit een mengmonster bestonden, niet bruikbaar om gericht het leefgebied te herstellen en te versterken. Met de verfijnde eDNA screening hoopten we te ontdekken waar exacte de grote modderkruipers zich schuil houden. Maar we kregen geen antwoord op deze vraag: tegen de verwachting in is er geen eDNA van grote modderkruiper aangetroffen in de nieuwe watermonsters. De meest waarschijnlijke verklaring voor het niet aantreffen van grote modderkruiper eDNA in de monsters uit het Schulensbroek is de erg lage dichtheid van grote modderkruipers in het gebied. Omdat gericht habitatherstel hierdoor niet mogelijk was, werd beslist één van de potentieel interessanste sloten in te richten voor grote modderkruiper. Langsheen een halve kilometer sloot werd alle houtige opslag verwijderd, inclusief de wortelstronken. Hierdoor krijgt het wateroppervlakte terug licht en krijgen de waterplanten opnieuw volop kansen. Daarnaast werd de sloot zo geprofileerd dat een duurzaam beheer mogelijk wordt.
Dankzij de vlotte samenwerking met het Agentschap voor Natuur en Bos, de Vlaamse Milieumaatschappij, de lokale natuurvereniging De Vrienden van het Schulensbroek en de gemeente Herk-de-Stad werd dit project succesvol uitgevoerd. Alhoewel de grote modderkruipers zich niet lieten vinden gaan we door om deze mysterieuze moddervis een (t)huis aan te bieden in het Schulensbroek. Dankzij de recente goedkeuring van het LIFE DELTA project kunnen we ook de volgende jaren het habitatherstel voor grote modderkuiper in het Schulensbroek samen verderzetten.

Meer info: Joke Rymen

Partners