In april 2025 lanceerden we een oproep voor Erfgoeddoeners: mensen of verenigingen die zich vrijwillig inzetten om erfgoed in hun omgeving of eigendom te herstellen, op te waarderen of open te stellen.

Op deze pagina ontdek je hun verhalen. Stuk voor stuk inspirerende voorbeelden van engagement in actie.

Bekijk hier de Erfgoeddoeners die momenteel aan het werk zijn

Erfgoeddoeners in de kijker

Erfgoeddoener in de kijker: Natuurpunt SpARo

Natuurpunt SpARo is de lokale afdeling van Natuurpunt in Spouwen, Amelsdorp en Rosmeer. Met veel enthousiasme zetten de vrijwilligers zich in voor het behoud en de versterking van waardevolle natuur- en erfgoedelementen in hun omgeving.

In Grote-Spouwen beheren zij onder meer een poel, een boomkapel en een voormalige trambedding. Deze plekken vertellen elk op hun eigen manier iets over de geschiedenis en het landschap van de streek.

Vanuit het project Erfgoeddoeners konden wij Natuurpunt SpARo op verschillende manieren ondersteunen. Zo hielpen we bij het onderzoek naar het droogvallen van een poel en ondersteunden we de verzorging van een boomkapel, zodat dit bijzondere erfgoedelement behouden kan blijven.

Daarnaast werken we samen aan de verdere ontsluiting van een historische trambedding. De vrijwilligers maakten deze plek opnieuw zichtbaar in het landschap en willen ze toegankelijker maken voor bezoekers. In de toekomst voorzien we er ook een informatiebord, zodat wandelaars en voorbijgangers het verhaal achter deze bijzondere locatie kunnen ontdekken.

Hun engagement krijgt binnenkort nog een extra dimensie tijdens Open Monumentendag, wanneer Natuurpunt SpARo een erfgoedwandeling organiseert langs de trambedding, de poel en de boomkapel.

Met hun inzet tonen de vrijwilligers hoe natuurbeheer, erfgoedzorg en beleving hand in hand kunnen gaan.

Erfgoeddoener in de kijker: Fruitwei Zammelen

Fruitwei Zammelen is een enthousiast collectief van buurtbewoners en verenigingen uit Zammelen (Hasselt). Samen zetten zij zich in om hun dorp en het omliggende landschap groener en aantrekkelijker te maken.

Centraal in hun werking staat het behoud van het typische hoogstamboomgaardenlandschap. De vrijwilligers slaan regelmatig de handen in elkaar om hun boomgaarden te onderhouden. Ze delen materiaal, helpen elkaar bij het snoeien en oogsten en wisselen kennis uit. Zo zorgen ze er niet alleen voor dat het waardevolle boomgaardenerfgoed behouden blijft, maar groeit ook de verbondenheid tussen de bewoners.

Vanuit het project Erfgoeddoeners ondersteunen wij Fruitwei Zammelen bij verschillende initiatieven. Zo hielpen we bij een plantactie en de verkoop van maretakken na de uitvoer van een achterstallige snoei. Momenteel ondersteunen we hen bij het herstel van de typische ‘briers’, metalen weidepoorten die kenmerkend zijn voor het landschap in deze streek en bijdragen aan de herkenbare uitstraling van het dorp.

Met hun gezamenlijke inzet tonen de vrijwilligers van Fruitwei Zammelen hoe samenwerking kan leiden tot een sterker landschap én een hechtere gemeenschap.

Erfgoeddoener in de kijker: Koen Bamps

Koen is onderzoeker bij Natuurpunt vzw en zet zich actief in voor de bescherming van de eikelmuis, een zeldzame soort die het in Vlaanderen moeilijk heeft.

Hij plaatst nestkasten als duurzame ondersteuning voor deze bijzondere nachtdieren. Daarnaast monitort hij de nestkasten in het kader van een langlopende studie naar de eikelmuis en haar gedrag. Dankzij dat onderzoek krijgen we meer inzicht in hoe we het leefgebied van deze soort beter kunnen beschermen en versterken.

Vanuit het project Erfgoeddoeners konden wij Koen ondersteunen met plantgoed. Dat werd aangeplant in natuurgebied De Knoppel, beheerd door Natuurpunt De Herk – Heers. De nieuwe aanplant versterkt het leefgebied van de eikelmuis en draagt bij aan een gevarieerd en toekomstbestendig landschap.

Met zijn engagement draagt Koen niet alleen bij aan natuurbehoud, maar ook aan het levend erfgoed van ons landschap.

Ook jij kan een handje helpen!

🐭 Adopteer een nestkast - €50

Met jouw steun kan een extra nestkast geplaatst worden. Koen zoekt een geschikte locatie én hij houdt je op de hoogte als er bewoning is. Interesse? Stuur een mailtje naar info(at)rlhv.be.

🌳 Behaag het landschap

Hagen, eventueel aangevuld met een hogere boom of struik, vormen een waardevol leefgebied en bieden nestplaatsen. Ontdek hier hoe jij kan bijdragen.

Erfgoeddoeners aan het werk

Erfgoeddoener aan het werk: Joachim Volont

De holle weg in Jesseren werd binnen het project Erfgoeddoeners aangemeld door Joachim Volont. Vanuit zijn interesse in groen erfgoed verdiepte Joachim zich tijdens zijn postgraduaat Groen Erfgoed aan PXL in deze bijzondere plek en wijdde hij er zijn eindwerk aan.

 

Holle wegen zijn karakteristieke elementen in het Haspengouwse landschap. Ze ontstonden door eeuwenlang gebruik en erosie en hebben zowel een landschappelijke en historische als een ecologische waarde.

 

Binnen het project gingen we samen met de gemeente aan de slag om de holle weg veiliger en praktischer in gebruik te maken. Zo werd de trap hersteld, kreeg het brugje extra bescherming tegen uitglijden bij nat weer en werd een nieuw, automatisch sluitend poortje geplaatst.

 

Die aanpassingen maken het ook mogelijk om schapenbegrazing als beheervorm uit te testen. Schapen bereiken de steile taluds gemakkelijk en kunnen helpen om de vegetatie te beheren en op termijn meer kansen te creëren voor kruiden en bloemen.

 

In de toekomst willen we de holle weg en haar bijzondere verhaal ook tijdens een buurtwandeling met Joachim onder de aandacht brengen.

---

Erfgoeddoener aan het werk: Fruitwei Zammelen

Fruitwei Zammelen is een enthousiast collectief van buurtbewoners en verenigingen uit Zammelen (Hasselt). Samen zetten zij zich in voor het behoud en de versterking van het typische landschap rond hun dorp.

 

Een van hun aandachtspunten is het herstel van de karakteristieke briers: metalen weidepoorten die al generaties lang deel uitmaken van het Haspengouwse landschap. Ze zijn kenmerkend voor de streek en dragen mee bij aan het herkenbare uitzicht van de historische boomgaarden en weiden rond Zammelen.

 

Binnen het project Erfgoeddoeners krijgt een aantal van deze briers nu een grondige opknapbeurt. Onze smid herstelt geplooide of beschadigde onderdelen en reconstrueert elementen die doorheen de jaren verloren zijn gegaan. Daarna worden de poorten gezandstraald en duurzaam beschermd tegen weer en wind door galvanisatie of poederlak.

 

Ook het ophangsysteem wordt vernieuwd of hersteld. De poorten worden opnieuw stevig bevestigd aan betonnen palen en kunnen zo worden afgesteld dat ze goed openen en sluiten.

 

De eerste resultaten zijn ondertussen zichtbaar in het landschap: enkele gerestaureerde briers staan opnieuw op hun vertrouwde plek. Ze zijn weer volledig, stevig verankerd en degelijk beschermd tegen de weersomstandigheden.